Yapışma Testleri: ISO 2409 ve ASTM D3359

Bizi LinkedIn'de takip edin...

Bizi LinkedIn'de takip edin!

"BASİT" BİR YAPIŞMA TESTİNDE OLASI HATALAR GÜVEN KAYBINA SEBEP OLABİLİR Mİ?

Sektörümüzde koruyucu kaplamaların performansını değerlendirmek, kalite ve dayanıklılık açısından büyük önem taşır. Bu değerlendirmede kullanılan yapışma testleri, kaplamaların ne kadar sağlam olduğunu ölçerek kritik bilgiler sunar. Ancak bu testler, farklı standartlara göre yapılabilmektedir. Örneğin Türkiye'de proje şartnameleri, hazırlayan ekibin tercihine veya projenin hedeflediği pazara bağlı olarak Avrupa (ISO) veya ABD (ASTM) standartlarına göre oluşturulabilir. Bu standartların amaçları aynıdır ve temel hedefleri yapışmayı değerlendirmektir. Ancak teknik detaylarındaki bazı farklılıklar doğrudan test sonuçlarını etkileyebilir ve yanlış rapor hazırlanmasına sebep olabilir! Gelin şimdi ISO 2409 cross cut (çapraz kesme), ya da ASTM D3359 bant yapışma testi olarak bilinen ve eksik ya da yanlış bilgilerle yapıldıklarında birbirleri ile karıştırılabilen bu basit testlerin özelliklerini yakından inceleyelim. Burada “basit” dememizin sebebi ise bu test yöntemlerinde pull off test cihazı gibi kompleks cihazlar yerine, sadece bıçak ve kendinden yapışkanlı bant kullanıyor olmamız. Başlamadan şunu eklemek isterim. Lütfen bu testleri yapmadan evvel ilgili standardı detaylı bir şekilde okuyunuz ve prosedürleri adım adım takip ediniz.

Temel Ortak Özellikleri:

  • Her iki standart da tahribatlı test yöntemleri kapsamında yer alır. Bu testlerde, boya filminin çelik yüzeyine kadar tek veya çoklu bıçaklarla kesilmesi gerekir. Kesim işlemi tamamlandıktan sonra, bu alana çeşitli yöntemlerle (hafifçe fırçalama/bant yapıştırma, basınçlı hava/nitrojen tutma) güç uygulanarak boyanın yüzeyden kopması sağlanır. Son aşamada ise, oluşan hasarlı alan, standartlara ait tablolar referans alınarak değerlendirilir ve yapışma performansı ölçülür.

  • Sonuçlar, standartlarda bulunan tablolardaki referans değerler ışığında değerlendirildiğinden her iki test de MPa ya da psi cinsinden bir kantitatif bir sonuç vermezler.

  • Her iki test de kaplama sisteminin katları arasındaki yapışmanın değerlendirilmesi için uygun değildir.

Farklılıklar

  • Kullanım Alanı: ISO 2409 (Cross cut/Çapraz Kesme Testi Avrupa odaklı projelerde yaygınken, ASTM D3359 Bant yapışma testi ABD menşeili projelerde tercih edilir.

  • Kesi Şekli:

  • Önemli bir bilgi olarak, ASTM D3359 hem cross cut(çapraz kesim), hem de X cut tarifler. Ancak ISO 2409 standardı herhangi bir X kesi tariflemez, ISO 2409 için Kesi şekli sadece cross cut/çapraz kesimdir. ISO’da toplam kalınlığı 250 mikron üzeri kaplamalar için X kesi yöntemi başka bir ISO standardı olan 16276-2 standardında tarif edilmiştir.

Kesi Sınırlamaları:

ISO 2409 Cross Cut/Çapraz Kesi testi

250 mikron üzeri kalın kaplamalarda veya dokulu yüzeylerde gerçekleştirilmemelidir.

  • Kesi aralığı 1/2/3 mm olarak (boya kalınlığı ve/veya testin yapılacağı yüzeyin cinsine göre değişir).

ASTM D3359 Bant yapışma testi

125 mikron üzeri kalın kaplamalarda, cross cut (çapraz kesim) yapılmamalı, X kesim yöntemine geçilmelidir.

  • 50 mikron altı boya film kalınlığı için, 1mm aralık çapraz kesi/cross cut yöntemi gerektirir.

  • 50-125 mikron aralığı boya film kalınlığı için, 2 mm aralıklı çapraz kesi/cross cut yöntemi uygulanır.

  • 125 mikron ve üzeri boya film kalınlığı için ise X-kesi yöntemi zorunludur. Bu durum iki standart arasındaki en önemli fark diyebiliriz.

Kesilen Boyada Zayıf Yapışma alanlarının yüzeyden kaldırılması

Bu konuda ISO 2409 hafifçe fırçalama, bant yapıştırma ve yüzeye basınçlı hava/nitrojen tutma gibi farklı yöntemler tarif ederken, ASTM D3359 sadece bant yapıştırma yöntemini kullanır. ASTM D3359 için bu bant özel olarak tanımlanmıştır. PSTC 101 eşdeğeri olması gerekir ve yüzeyde bekletilme süresi 90 saniyedir. Bekleme süresi ISO 2409’da 5 dakikadır ve bantın yüzeyden kaldırılma açıları da her iki standartta farklı tarif edilmiştir. ISO 2409, bantın 60 ˚ açıda tutulmasını isterken ASTM D3359 mümkün mertebe 180 ˚ açı ile tutularak yüzeyden çıkarılmasını ister.

SIKÇA KARŞILATIĞIMIZ HATALAR

  1. Yüzey ve Ortam Koşulları Uygunsuzluğu: Yağ, kir ve tozdan arındırılmamış bir yüzeyde, düzgün kesi oluşmaz ve/veya bant yapışması sağlanamaz. Yine nemli veya soğuk ortamda yapılan test, bant yapışması sağlanamayacağından tutarlı sonuç veremez.

  2. Yanlış Kesi Aralığı: Boya kalınlıklarına göre yanlış seçilen bıçak aralıkları, testi geçersiz kılar.

  3. Bant Seçimi: ASTM D3359’a göre test yaparken, PSTC 101 eşdeğeri bant kullanılmaması test sonuçlarını yanıltabilir.

  4. Kalınlık İhmali: 250 mikron üstü kaplamada ISO 2409’a göre cross cut/çapraz kesim testi yapmak yine geçersiz bir testtir. Aynı şekilde ASTM D3359 için 125 mikron üzerine X kesim yapmak gereklidir. Aksi bir durum yine testi geçersiz kılar.

  5. Yetersiz kürlenme: Boya tamamen kürlenmeden teste tabi tutulan yüzeylerde hatalı sonuçlar elde edilebilir.

📌 ALTIN KURAL

"Yapışma testleri doğru bir biçimde gerçekleştirilip, raporlanmazlar ise güvenilirlikten çok yanılsama üretirler. Standardı satır satır okuyun, prosedürü adım adım izleyin ve gerekli gördüğünüz durumlarda uzman desteğine başvurun!" :)

Eğitimlerimiz

Akademi Bülteni

Akademi Bültenimize kayıt olarak, aktivitelerimiz, eğitimlerimiz ve sektörel teknik bilgilendirmelerimizden haberdar olabilirsiniz.

Kayıt olarak, bilgilendirme e-postaları almaya rıza göstermiş olursunuz. Listeden istediğiniz zaman çıkabilirsiniz. Bilgileriniz 3. taraflar ile paylaşılmaz. Fazla gönderi ile sizi rahatsız etmeyeceğiz.